Kołduny

Klasyka. Małe pierożki, strzelające, idealne same, z barszczem czy rosołem. Zawsze.

Uszka szykuję raz w roku, na święta. Szykuję, w sumie to zlepiam, bo ciasto nigdy mi nie wyszło. Przepis mamy, mama obok, ja zagniatam i kamień. Zagniata mama, a ciasto miękkie, plastyczne, idealne. Tak jest zawsze. Czas na kołduny. Farsz gotowy, ze strachem patrzę na mąkę. Adama nie ma, a to on zawsze ciasta zagniata. Mieszam wszystko, gniotę i twardo. Ale się nie poddaję, zagniatam dalej. Odkładam ciasto pod folię i odchodzę zrezygnowana. Po dwóch godzinach Adam wraca, a ja podejmuję próbę rozwałkowania ciasta. Cud. Ciasto idealne, nie przykleja się, łatwo rozwałkowuje, nie rwie, skleja bez wody i jest pyszne. Nawet, pokuszę się o stwierdzenie, że osiągnęłam lewel mamy, a może i lepiej…

Co do składników. Stara kuchnia litewska, to nie dieta dla dzisiejszego człowieka, tylko ciężko pracującego fizycznie Litwina. Łój wołowy widnieje w oryginalnych przepisach. Ciężko go zdobyć, mi się nie udało, więc użyłam słoniny. Koniecznie trzeba użyć tych dodatków, bez nich nadzienie jest suche, a pierożki nie strzelają :).

SAMSUNG CSC

Składniki
Ciasto:
  • 0,5 kg mąki pszennej
  • 250 ml ciepłej wody
  • płaska łyżeczka soli
  • białko jednego jajka
Farsz:
  • 30 dkg mielonej wołowiny (ja użyłam krzyżowej)
  • 10 dkg mielonego łoju wołowego/słoniny
  • żółtko z jednego jajka
  • 200 ml bulionu wołowego
  • sól
  • pieprz
  • majeranek – dużo
  • drobno posiekana cebula
  • 2 ząbki czosnku

Przygotowanie
Ciasto:
  1. Przesiej mąkę, dodaj sól, białko i wodę i zagniataj na stolnicy, aż ciasto będzie gładkie i plastyczne. Jeżeli jest trochę twarde, nie przejmuj się. Zawiń ciasto w folie spożywczą i odłóż w ciepłe miejsce na godzinę, dwie.
Farsz:
  1. Podsmaż cebulę z czosnkiem, ostudź i dodaj do mięsa wraz z pozostałymi składnikami i wyrób ciasto do połączenia składników. Farsz przez słoninę czy łój lepi się do dłoni, ale dzięki nim kołduny są takie soczyste. Dodawaj bulionu do momentu, aż mięso przestanie go wchłaniać. Farsz nie powinien pływać.
Kołduny:
  1. Rozwałkuj ciasto, wytnij z niego małe kółka, nakładaj farsz i sklejaj w uszka. Mi wyszło 105 sztuk, więcej niż na Wigilię :).
  2. Pierożki układaj na obsypanej mąką desce.
  3. Gotuj w gorącej i osolonej wodzie (musi bulgotać przed wsadzeniem kołdunów). Po 3 minutach od wypłynięcia są już gotowe.

 

Wołowina po flamandzku

Czas na mięso. A jak mięso to krowa. Pozostając w klimacie belgijskim: wołowina po flamandzku. Od koleżanki z Francji różni się dodatkami. Zamiast wloszczyzny cebula i czosnek, a zamiast burgundzkiego wina belgijskie piwo. Inaczej, ale tak samo urywa…

SAMSUNG CSC

Składniki
  • 0,5 kg wołowiny, np. krzyżowej
  • 2 cebule
  • 2 ząbki czosnku
  • 0,5 litra ciemnego piwa
  • łyżka cukru (muscovado)
  • mąka do obtoczenia mięsa
  • masło
  • łyżka musztardy Dijon
  • dwa ciasteczka Speculoos lub kromka żytniego chleba
  • bulion wołowy
  • pietruszka i tymianek związane w bukiet
  • pieprz i sól

Przygotowanie
  1. Mięso umyj, osusz i pokrój w kostkę. Obtocz je w mące.
  2. Posiekaj cebulę i czosnek.
  3. Na patelni rozgrzej masło i obsmażaj mięso. Najlepiej partiami. Obsmażone mięso przełóż do brytfanki.
  4. Na tej samej patelni podsmaż cebulę i czosnek i przełóż do brytfanki.
  5. Na patelnię wlej piwo, dodaj łyżkę cukru. Mieszaj, aż rozpuści się cukier i wszystko dobre co było na patelni. Przelej płyn do brytfanki. Jeżeli nie przykryło to mięsa, to dolej bulionu.
  6. Dodaj łyżkę musztardy i wymieszaj. Dołóż bukiet z pietruszki i tymianku i włóż brytfankę do piekarnika nagrzanego do 180ºC na 3 godziny. Kontroluj czy mięso nie wystaje ponad płyn, jeżeli tak, dolewaj bulionu.
  7. Na koniec dodaj pokruszone ciasteczka Speculoos lub pokruszony i podpieczony chleb razowy – zagęści to sos. Gdy będzie za gęsty, dodaj bulionu.
  8. Najlepiej smakuje z pieczywem.
  9. Smacznego :).

 

Luksemburska zupa fasolowa

No i kolejna zupa. Jej smak przypomina przedszkole, w tym dobrym sensie.

SAMSUNG CSC

 

Składniki
  • 350 g fasolki
  • 1 marchewka
  • 1 cebula
  • 3 ząbki czosnku
  • 2 ziemniaki
  • 100 g boczku
  • 700 ml bulionu wołowego
  • szczypiorek
  • majeranek
  • estragon
  • sól i pieprz

Przygotowanie
  1. Pokrój boczek, ziemniaki i cebulę w kostkę, marchewkę w talarki, czosnek w płatki.
  2. W garnku podsmaż boczek, dodaj cebulę i marchewkę. Smaż przez kilka minut. Na koniec dodaj czosnek i smaż jeszcze 2-3 minuty. Dorzuć fasolkę, pomieszaj i zalej warzywa bulionem.
  3. Gdy zupa się zagotuje dodaj ziemniaki, majeranek, estragon, sól i pieprz. Gotuj około 10 minut, aż ziemniaki będą miękkie.
  4. Na koniec posyp szczypiorkiem.

 

Pokusa Janssona

Pochodzenie nazwy nie do końca jest jasne. Śpiewak operowy i ziemniaki? Mało prawdopodobne, a filmu z 1928 roku nie widziałam.

Pierwsze skojarzenie jakie mi się nasunęło:

Jansson – to imię brzmi jak Samson, czyli chłop o nadludzkiej sile, a skoro chłop to musi porządnie zjeść, żeby mieć siłę, a skąd więcej siły jak nie z ziemniaków?

Logiczne i jasne.

Składniki
  • 1 kg ziemniaków
  • 1 słoiczek anchois – odcedzony
  • 4 cebule
  • 4 ząbki czosnku
  • 3 jajka
  • 100 ml mleka sojowego
  • 2 łyżeczki tymianku
  • 1 łyżeczka soli
  • 1 łyżeczka mielonego białego pieprzu
  • 1 łyżka posiekanej pietruszki
  • masło do wysmarowania

Przygotowanie
  1. Ziemniaki zetrzyj na dużych oczkach i odsącz nadmiar wody. Wymieszaj ziemniaki z jajkami, mlekiem, solą, pieprzem i tymiankiem.
  2. Potnij cebulę w talarki i posiekaj czosnek. Anchois drobno pokrój. Podsmaż na patelni cebulę, czosnek i anchois.
  3. Blaszkę wysmaruj masłem i przełóż do niej połowę masy. Teraz ułóż w blaszce cebulę z czosnkiem i anchois i przykryj pozostałą masą ziemniaczaną.
  4. Piecz w piekarniku około 40 minut w temperaturze 200°C.

 

Szwedzkie klopsiki

Nie wiem czy klopsiki z IKEA mogą być wyznacznikiem szwedzkiego smaku, szczerze wątpię, a przepisów na te kuleczki jest co nie miara. Poniżej moja wersja.

klopsiki szwedzkie-01

Składniki
Klopsiki:
  • 300 g mielonego mięsa wołowego
  • 300 g mielonego mięsa wieprzowego
  • garść koperku i pietruszki
  • 2 ząbki czosnku
  • 1 jajko
  • ½ łyżeczka mielonego ziela angielskiego
  • ½ łyżeczki gałki muszkatołowa
  • ½ łyżeczki mielonego pieprzu
  • 1 łyżeczka soli
  • kromka pokruszonego chleba razowego
  • 100 ml bulionu wołowego
Sos:
  • dżem porzeczkowy
  • 150 ml bulionu

Przygotowanie
  1. Posiekaj zioła, zmiel przyprawy. Posiekany czosnek lekko podsmaż na maśle. Połącz mięso z przyprawami, jajkiem, czosnkiem, ziołami i pokruszonym chlebem. Wyrabiaj masę ręcznie. Powoli dodawaj przestudzony bulion – tak aby masa była sprężysta. Na koniec uformuj kuleczki – mi wyszło 33 :).
  2. Kuleczki ułóż na foli/papierze/blaszce i odstaw do lodówki na godzinę, żeby stężały.
  3. Smaż je na patelni przez około 10 minut.
  4. W rondlu wymieszaj dżem z bulionem i gotuj, aż uzyskasz pożądaną konsystencję. Ewentualnie dodaj mąkę, ale ja tego nie lubię.
  5. Gotowe :).

 

Duńskie bułki z parówką

No to zaczynamy skandynawski tydzień. Na poniedziałkowe śniadanie duńskie bułki z parówką. Bułki upiekłam sama, a parówki (z jelenia) dostałam od rodziców (a oni od myśliwego), więc uważam to danie nie za fast food, a bardzo wartościowe danie śniadanie.  Niestety nie mam zdjęcia, wstaliśmy za późno, bułki musiały wyrosnąć, a my byliśmy głodni…

Składniki
Bułki (4 sztuki)
  • 120 g mąki pszennej
  • 40 ml wody
  • 20 g masła*
  • 4 g świeżych drożdży
  • ¼ łyżeczki cukru
  • 2 jajka
  • szczypta soli
  • 4 parówki
Sos
  • 2 łyżki keczupu
  • ½ łyżki ostrej musztardy
  • ½ łyżki sosu sojowego
  • 1 łyżka słodkiej papryki w proszku
  • po ½ łyżeczki: tymianku, bazylii, majeranku, rozmarynu, zmielonych ziarem kolendry, ostrej papryki, kminku, soli, pieprzu

Przygotowanie
  1. W ciepłej wodzie rozpuść drożdże z cukrem, odstaw do wyrośnięcia.
  2. Do miski przesiej mąkę, dodaj rozpuszczone masło, jedno jajko i zaczyn drożdżowy. Całość wyrób i odstaw na godzinę pod przykryciem w ciepłe miejsce.
  3. Po tym czasie wyłóż ciasto na stolnicę oprószoną mąką i rozwałkuj na w miarę płaski prostokąt. Ciasto potnij nożem na 4 trójkąty, rozsmaruj sos i ułóż parówki po szerszej stronie trójkątów. Owijaj parówki ciastem, poprzez zwijanie ciasta od najszerszej strony – jak rogaliki. Tak pięknie zwinięte prebułeczki odstaw na 30 minut do wyrośnięcia.
  4. Po tym czasie posmaruj je roztrzepanym jajkiem i upiecz (180°C – 20 minut).

Notatki
*napiszę to raz – masła nie da się niczym zastąpić, ma smak, zapach i wszystko, a poza tym kazeina to tylko 1% składu